نظارت وبازرسى (در بحث رشوه)
دومين راه حفظ وسلامتى بيت المال از آفتها نظارت وبازرسى دقيق مسؤ ولان نظام است .
سـدّ كـنـنـد. كـمـترين فايده چنين كارى اين است كه نخست از بروز هرگونه آفتى ـ در حد امكان ـ جـلوگيرى مى كند وآمار خيانت وحيف وميل كاهش مى يابد، ديگر اينكه در صورت بروز نارسايى در مصرف بيت المال ، در اولين فرصت ، اقدام ضرورى انجام مى گيرد و دست خائنان كوتاه مى شود.
اميرمؤ منان عليه السلام در اين راستا اين گونه رهنمود مى دهد :
(ثـُمَّ تَفَقَّدْ اَعْمالَهُمْ وَ ابْعَثِ الْعُيُونَ مِنْ اَهْلِ الصِّدْقِ وَ الْوَفاءِ عَلَيْهِمْ فَاِنَّ تَعاهُدَكَ فىِ السِّرِ لاُِمُورِهِمْ حَدْوَةٌ لَهُمْ عَلىَ اسْتِعْمالِ الاَْمانَةِ وَ الرِّفْقِ بِالرَّعيَّةِ.) (419)
بـه كـارهـاى كـارگزارانت رسيدگى كن و بازرسهاى درستكار و با وفا بر آنان بگمار، چرا كه بازرسى نهانى از كار آنها انگيزه امانتدارى وخوش رفتارى با مردم است .
ج ـ مجازات خائنان
مـجـازات شـديـد خـائنـان سوّمين راه حفظ اموال عمومى است ؛ زيرا سختگيرى ومجازات خائن ، درس عبرتى براى ديگران خواهد شد كه به فكر طغيان وخلاف نيفتند. على (ع ) در اين مورد نيز به مالك اشتر چنين مى فرمايد:
َيـْهِ عـِنـْدَكَ اَخـْبارُ عُيُونِكَ اِكْتَفَيْتَ لِذلِكَ شاهِداً فَبَسَطْتَ عَلَيْهِ الْعُقُوبَةَ فى بَدَنِهِ واَخَذْتَهُ بـِمـا اَصـابَ مـِنْ عـَمـَلِهـِثـُمَّ نـَصـَبـْتـَهُ بـِمـَقـامِ الْمـَذَلَّةِ وَ وَ سـَمـْتـَهُ بَِالْخـِيـانـَةِ وَ قـَلَّدْتَهُ عارَ التُّهْمَةِ) (420)
اگـر يـكـى ازآنـان دست به خيانتى گشود وگزارش جاسوسان تو برآن خيانت همداستان بود، بـديـن گـواه بسنده كن وكيفر او را با تنبيه بدنى بدو برسان وآنچه به دست آورده بستان ، سپس او را خوار بدار وخيانتكار شمار و طوق بدنامى را در گردنش درآر.
خـائنـان بـه امـوال عـمـومـى در نـظـر گـرفـت : تـنـبـيـه بـدنـى ، بـاز پـس گـيـرى اموال غارت شده ، جبران آنچه از دست رفته ، معرفى او به عنوان خائن ، پرونده سازى وبدنام كـردن او تـا ديـگـران او را بـه كـار نـگـمـارنـد. به اميد آن كه راههاى بهترى نيز براى حفاظت اموال عمومى طرح وعملى شود.
رشوه
يكى از پديده هاى ناهنجار اقتصادى كه گريبانگير بيشتر جوامع انسانى است ، (رشوه خوارى )مـى بـاشـد كـه بـسـان آفتى ويرانگر، تاروپود قانون ومقررات را ازهم گسيخته وسبب هرج ومرج مى گردد.
مفهوم رشوه
رشوه ،آن مزد ومالى است كه براى از بين بردن حقّ دهند، يا جهت حقّ نمودن باطلى دريافت نمايند و(رَشا) يعنى رشوه داد، منحرف كرد.) (421) رشـوه بـه دوقسمِ رشوه در حكم وقضاوت و رشوه براى راه افتادن كارو تسريع درآن ، تقسيم مـى شود؛ رشوه درحكم ، براى دهنده وگيرنده آن حرام بوده ودر روايات ازآن به عنوان كفر به خدا و رسول ، يادشده است .
چنانكه امام صادق عليه السلام به عمار بن مروان فرمود:
(اَمـّا الرُّشـا ـ يـا عـَمـّارُ ـ فـىِ الاَْحـْكـامِ فَاِنَّ ذلِكَ الْكُفْرُ بِاللّهِ الْعَظيمِ وَ بِرَسُولِهِ صَلَّى اللّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ.) (422)
امـااى عـمـّار!رشـوه گـرفـتـن دراحـكـام (قـضاوتها) كفر به خداوند بزرگ و رسولش (ص ) مى باشد.
ودر جاى ديگر مى فرمايد:
(مِنْ اَكْلِ الْسُّحْتِ الْرَّشْوَةُ فىِ الْحُكْمِ) (423)
رشوه گرفتن در قضاوت از حرامخوارى است .
گـرفـتـن آن ، حـقّ نـيـسـت ، يـعـنـى اشـكـال كـار در گـيـرنـده رشـوه اسـت كـه اءكـل مـال بـه بـاطـل مـى كـنـد؛ دربـعـضـى ازروايـات هم مى بينيم ، با چنين رشوه گرفتنهايى بـرخـورد شـده اسـت ؛ يـكـى از فـرمـانـداران پـيـامـبراكرم صلى الله عليه وآله رشوه اى را در شكل هديه گرفت . حضرت به او اعتراض كرد وفرمود:
چـگـونـه آنـچـه را حـقّ نـيـسـت ، مـى گـيـرى ؟او پـاسـخ داد : اى رسول خدا!آنچه من گرفتم ، هديه بود.
پـيـامـبـر(ص ) فـرمـود: تـوگـمـان مى كنى اگر يكى از شما درخانه اش بنشيند وكار گزار ما نباشد، مردم چيزى به او هديه خواهند داد؟ (424) اميرالمؤ منين عليه السلام نيز حقيقت اين نوع رشوه را چنين بيان مى فرمايد:
(...طـارِقٌ طـَرَقـَنـا بـِمـَلْفـُوفـَةٍ فـى وِعـائِهـا، وَ مـَعـْجـُونـَةٍ شَنِئْتُها، كَاَنَّما عُجِنَتْ بِريقِ حَيَّةٍ اَوْقَيْئِها...) (425)
شخصى در شب ، نزد ما آمد، باارمغانى درظرف سربسته وحلوايى كه من آن را دشمن داشته ، به آن بدبين بودم ، بطورى كه گويا باآب دهان ياقى ء مار خمير شده بود.
زشـتـى رشـوه سـبـب مـى شـود كه رشوه خوار ورشوه دهنده از نامهايى مانند هديه ، تعارف ، حق وحـسـاب ، حـق زحـمـت و انـعـام ، اسـتـفـاده كنند؛ ولى روشن است كه اين تغيير نامها به هيچ وجه ، تغييرى در ماهيت وزشتى رشوه نمى دهد.
منبع : tebyan.net
|
